Το Ισραήλ ψηφίζει εν μέσω πολέμων, με ανοιχτό το μέλλον του Νετανιάχου

Οι σημερινές βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ συγκαταλέγονται στις κρισιμότερες των τελευταίων δεκαετιών. Η ιδιαιτερότητά τους αποκαλύπτει πολλά για το ρευστό πολιτικό σκηνικό της χώρας και για το ευμετάβλητο γεωπολιτικό τοπίο στη Μέση Ανατολή.

Εντός της τελευταίας επταετίας είναι οι έκτες. Είναι όμως και οι πρώτες ύστερα από 38 χρόνια που γίνονται με την κανονική λήξη της τετραετούς θητείας της Κνέσετ, της ισραηλινής Βουλής.

Δεν είναι τυχαίο ότι είναι και οι πρώτες μετά την επίθεση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ, στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η επίθεση πυροδότησε αλυσιδωτά όσα ο εν ενεργεία Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου περιέγραψε, στην ομιλία του στην 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ως «πόλεμο επτά μετώπων: Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι, Ιράν, πολιτοφυλακές στο Ιράκ, πολιτοφυλακές στη Συρία, Παλαιστίνιοι τρομοκράτες στην Ιουδαία και Σαμάρεια», δηλαδή στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Ως «όγδοο μέτωπο» πρόσθεσε τον «πόλεμο για την αλήθεια», υποστηρίζοντας ότι «το Ισραήλ δεν διέπραξε γενοκτονία, απέτρεψε γενοκτονία». Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει εκδώσει ένταλμα σύλληψης σε βάρος του για φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα.

Τα ερωτήματα για το φιάσκο ασφαλείας της 7ης Οκτωβρίου μένουν αναπάντητα στο Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός αρνείται τη συγκρότηση κρατικής ερευνητικής επιτροπής και υπάρχει το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης του πολέμου στο Ιράν. Σε αυτό το πλαίσιο, οι σημερινές εκλογές έχουν αποκτήσει χαρακτήρα άτυπου δημοψηφίσματος για την ηγεσία του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Συνολικά, ο μακροβιότερος πρωθυπουργός του Ισραήλ μετρά περισσότερα από 19 χρόνια στην εξουσία. Η δίκη του, με κατηγορίες για δωροδοκία, απάτη και απιστία, συνεχίζεται εδώ και πάνω από έξι χρόνια.

Η διαδικασία έχει καθυστερήσει πολλές φορές. Αιτία στάθηκαν οι πολιτικές εξελίξεις, οι πολεμικές συγκρούσεις και ένας τεράστιος αριθμός μαρτύρων, πάνω από 300.

Με αυτά τα δεδομένα, οι δημοσκοπήσεις περιγράφουν μια αβέβαιη ημέρα μετά την κάλπη.

Ουσιαστική μεταβολή της πολιτικής ασφαλείας δεν αναμένεται, ακόμη και αν ηττηθεί ο Νετανιάχου.

Κατακερματισμός του πολιτικού τοπίου

Στο Ισραήλ το πολιτικό σκηνικό παραμένει εξαιρετικά κατακερματισμένο. Έτσι, ο σχηματισμός σταθερής κυβέρνησης μοιάζει με δύσκολη εξίσωση.

Όλες οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι κανένα μεγάλο πολιτικό στρατόπεδο δεν βρίσκεται κοντά στην πλειοψηφία, σε σύνολο 120 εδρών στην Κνεσέτ. Ούτε το στρατόπεδο γύρω από τον Νετανιάχου ούτε το ετερόκλητο μέτωπο που έχουν συγκροτήσει εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης.

Η χώρα αποτελεί ενιαία εκλογική περιφέρεια και η ψηφοφορία γίνεται με απλή αναλογική, με όριο εισόδου το 3,25%. Τα μικρά κόμματα που θα εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση αναμένεται να παίξουν, μετά τις εκλογές, ρόλο ρυθμιστή.

Για το αντι-Νετανιάχου μέτωπο, ο σχηματισμός κυβέρνησης εξελίσσεται σε πολιτικό γρίφο.

Εφόσον η κάλπη επιβεβαιώσει το προβάδισμα που έχει στις δημοσκοπήσεις, θα χρειαστεί τη στήριξη αραβικών κομμάτων. Εκπροσωπούν τους πολίτες αραβικής καταγωγής του Ισραήλ, στη συντριπτική πλειονότητά τους οικογένειες Παλαιστινίων που παρέμειναν μετά τη Νάκμπα και την ίδρυση του ισραηλινού κράτους το 1948.

Από αυτά, το ισλαμιστικό συντηρητικό Ra'am ήταν το 2021 το πρώτο που μπήκε σε ισραηλινή κυβέρνηση συνασπισμού. Συμμετείχε στην αντι-Νετανιάχου συμμαχία, με επικεφαλής τον δεξιό εθνικιστή Ναφτάλι Μπένετ και τον κεντρώο Γιαΐρ Λαπίντ.

Σήμερα έχει κάνει πολιτικό άνοιγμα προς νέα συνεργασία, τοποθετώντας στη δεύτερη θέση του ψηφοδελτίου του έναν Εβραίο σιωνιστή, τον Γιοάβ Σεγκάλοβιτς. Είναι πρώην στέλεχος των δυνάμεων ασφαλείας και υφυπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ.

Η προοπτική σύμπραξης με το Ra'am, κυβερνητικής ή κοινοβουλευτικής, διχάζει όμως το αντι-Νετανιάχου μέτωπο, όπου συνωστίζονται από κεντροαριστεροί έως υπερεθνικιστές.

Από αυτούς, μόνο ο Γιαΐρ Γκολάν έχει κατηγορήσει ανοιχτά την κυβέρνηση Νετανιάχου, την πιο ακροδεξιά στα χρονικά του Ισραήλ. Πρώην υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου και νυν ηγέτης των «Δημοκρατών» της σιωνιστικής Αριστεράς, έχει πει ότι η κυβέρνηση «διεξάγει πόλεμο εναντίον αμάχων» και «σκοτώνει μωρά» στη Γάζα.

Έχει επίσης αναφέρει ότι η δολοφονία του Αγιατολάχ Χαμενεΐ «ήταν λάθος», «επειδή μας άφησε με ακόμα πιο ακραία και βίαια άτομα» στην ηγεσία του Ιράν.

Ο γρίφος μετά την κάλπη

Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν μια διχασμένη χώρα. Καταγράφεται ωστόσο σταθερά δεξιά μετατόπιση του ισραηλινού εκλογικού σώματος, συμπεριλαμβανομένων των νέων ψηφοφόρων.

Ουσιαστικά, στην κάλπη αναμετρώνται διαφορετικές εκδοχές της Δεξιάς και του Κέντρου.

Την προεκλογική διαμάχη καθόρισαν οι αποτυχίες ασφαλείας της 7ης Οκτωβρίου, το αγκάθι της στρατιωτικής θητείας των υπερορθόδοξων και η οικονομία.

Αντίθετα, τα μεγάλα εβραϊκά κόμματα, τόσο της κυβέρνησης όσο και της αντιπολίτευσης, συμφωνούν να συνεχιστεί η στρατιωτική πίεση κατά του Ιράν και των περιφερειακών του «δορυφόρων».

Μέσα σε «τρύπια» εκεχειρία στη Γάζα, με επέκταση του εποικισμού στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη και έκρηξη της βίας των εποίκων, το παλαιστινιακό ζήτημα δεν αναδείχθηκε καν σε κεντρικό θέμα.

Στο μεταξύ, βασικός πολιτικός αντίπαλος του 77χρονου Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει αναδειχθεί ο 66χρονος Γκάντι Άιζενκοτ, τον οποίο πολλές δημοσκοπήσεις δείχνουν καταλληλότερο για την πρωθυπουργία. Είναι σήμερα ηγετικό στέλεχος της αντιπολίτευσης και αρχηγός του κεντρώου κόμματος «Γιασάρ» από το 2025.

Υπήρξε αρχηγός του Γενικού Επιτελείου και θεωρείται γνωστό «γεράκι». Είναι ο εμπνευστής του ισραηλινού «δόγματος Νταχίγια» για τη χρήση δυσανάλογης, συντριπτικής στρατιωτικής ισχύος.

Μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου μπήκε στην κυβέρνηση έκτακτης ανάγκης του Ισραήλ υπό τον Νετανιάχου.

Οκτώ μήνες αργότερα αποχώρησε, καταγγέλλοντας ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός απέφευγε κρίσιμες στρατηγικές αποφάσεις στον πόλεμο στη Γάζα για πολιτικές σκοπιμότητες.

Λίγο πριν την κάλπη, ο Άιζενκοτ απέκλεισε κατηγορηματικά να υπηρετήσει ξανά υπό τον Νετανιάχου.

«Ούτε καν με συμφωνία εναλλαγής» στην πρωθυπουργία, δήλωσε.

Δεν απέκλεισε όμως το ενδεχόμενο συνεργασίας με το δεξιό κόμμα Λικούντ του νυν πρωθυπουργού.

Ωσότου ξεκαθαρίσει το μετεκλογικό τοπίο, υπηρεσιακός πρωθυπουργός θα παραμένει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου. Τα ανοιχτά σενάρια είναι κυβέρνηση μειοψηφίας της σημερινής αντιπολίτευσης με τη στήριξη ή τη συμμετοχή αραβικών κομμάτων, κυβέρνηση εθνικής ενότητας ή νέες εκλογές. Στο μεσοδιάστημα προωθεί σχέδια για νέα επίθεση στο Ιράν.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow